Błąd w wyborze formy opodatkowania – czy można go naprawić poprzez przelew do urzędu skarbowego?

Błąd w wyborze formy opodatkowania to jeden z problemów, który w ostatnim czasie coraz częściej trafia pod lupę fiskusa.

W wielu przypadkach okazuje się, że w formularzu zakładania działalności CEIDG-1 przez przypadek nie wybrano formy opodatkowania, lub omyłkowo wybrano inną formę opodatkowania, co wbrew pozorom jest częstym przypadkiem.

Przykładowo - przedsiębiorca rejestruje działalność i jest przekonany, że wybrał np. podatek liniowy, a w rubryce 18 zaznaczono "na zasadach ogólnych".

Czy w takiej sytuacji wszystko jest już stracone? Niekoniecznie, aktualne orzecznictwo daje argumenty do obrony.

Dlaczego błąd w wyborze formy opodatkowania jest problematyczny?

Wybór formy opodatkowania, skali podatkowej, podatku liniowego czy ryczałtu, ma bezpośredni wpływ na wysokość podatku i sposób prowadzenia rozliczeń. To decyzja, która obowiązuje co do zasady przez cały rok podatkowy.

Problem pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorca nie złoży oświadczenia w terminie, wybierze formę opodatkowania „w praktyce”, ale nie formalnie, zorientuje się dopiero po czasie lub po wezwaniu z urzędu w ramach czynności sprawdzających.

Taka sytuacja może powodować ogromne zaległości podatkowe, zwłaszcza gdy przedsiębiorca działa w przekonaniu, że rozlicza się według innych zasad niż wynika to formalnie z jego wpisu.

Klasyczny przykład dotyczy podatku liniowego. Przedsiębiorca zakłada, że obowiązuje go stawka 19%, planuje na tej podstawie zaliczki i nie analizuje progów podatkowych.

Tymczasem przy braku skutecznego wyboru pozostaje na skali podatkowej, co oznacza, że po przekroczeniu 120 000 zł dochodu wchodzi w drugi próg podatkowy (32%). Różnica często wychodzi dopiero przy rozliczeniu rocznym albo w trakcie czynności sprawdzających, generując znaczną niedopłatę wraz z odsetkami.

Podobny problem pojawia się przy ryczałcie. Przedsiębiorcy działający w przekonaniu, że są na tej formie opodatkowania, często w ogóle nie gromadzą i nie rozliczają kosztów uzyskania przychodu, bo nie mają one znaczenia przy ryczałcie. Jeżeli jednak formalnie pozostają na skali podatkowej, brak kosztów oznacza zawyżony dochód do opodatkowania i w efekcie jeszcze wyższy podatek.

Dodatkowym problemem jest praktyka organów podatkowych, które często wracają do takich spraw dopiero po kilku latach. W tym czasie przedsiębiorca funkcjonuje w błędnym przekonaniu co do swojej formy opodatkowania, a zaległość podatkowa narasta, wraz z odsetkami.

Czy zawsze konieczne jest formalne oświadczenie?

Przepisy wymagają złożenia oświadczenia o wyborze formy opodatkowania, ale nie wskazują jednej konkretnej formy, w jakiej ma ono zostać dokonane.

W praktyce najczęściej odbywa się to poprzez aktualizację wpisu w CEIDG, jednak nie jest to jedyna dopuszczalna możliwość.

Kluczowe znaczenie ma to, aby w sposób jednoznaczny wyrazić wolę wyboru określonej formy opodatkowania. Przez lata organy podatkowe interpretowały ten obowiązek bardzo formalnie, uznając wyłącznie „klasyczne” oświadczenia i pomijając inne działania podatnika.

Jak fiskus traktował przelewy do urzędu skarbowego?

Dotychczas dominowało stanowisko, zgodnie z którym przelew podatkowy ma charakter wyłącznie techniczny. Nawet jeśli w jego tytule znajdowały się oznaczenia właściwe dla podatku liniowego czy konkretnej deklaracji, nie traktowano tego jako oświadczenia woli.

W praktyce oznaczało to, że przedsiębiorca mógł płacić zaliczki jak przy podatku liniowym,

konsekwentnie wskazywać to w przelewach, a mimo to tracił prawo do tej formy opodatkowania z powodu braku formalnego zgłoszenia.

Wyrok NSA, który zmienia podejście

Przełom przyniósł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2024 r. (II FSK 710/21), którego znaczenie zostało szczegółowo omówione w materiale.

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy, który nie złożył formalnego oświadczenia o wyborze podatku liniowego, ale konsekwentnie wpłacał zaliczki z odpowiednim oznaczeniem w tytule przelewu. Organy podatkowe uznały to za niewystarczające, jednak NSA przyjął odmienne stanowisko.

Sąd wskazał, że skoro przepisy nie wymagają konkretnej formy oświadczenia, to należy brać pod uwagę rzeczywiste zachowanie podatnika. W konsekwencji uznano, że tytuł przelewu, jeśli jednoznacznie wskazuje na wybór formy opodatkowania, może stanowić skuteczne oświadczenie woli.

Czy przelew może naprawić błąd w wyborze formy opodatkowania?

W świetle tego orzeczenia możliwe jest przyjęcie, że określone działania podatnika, w tym sposób dokonywania przelewów, mogą potwierdzać skuteczny wybór formy opodatkowania, nawet przy braku formalnego zgłoszenia.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Kluczowe znaczenie ma spójność i jednoznaczność działań.

Jeżeli podatnik konsekwentnie stosował daną formę opodatkowania, prawidłowo opisywał przelewy, nie wprowadzał sprzecznych informacji w deklaracjach, to istnieje realna przestrzeń do obrony jego stanowiska.

W naszej praktyce widzimy, że niektóre organy podatkowe zaczynają uwzględniać orzeczenie NSA, aczkolwiek nie ma jednolitej praktyki w Urzędach Skarbowych.

Co więcej, Dyrektor KIS już po wyroku NSA wydał szereg negatywnych interpretacji w zakresie wyboru formy opodatkowania w formie przelewu (np. interpretacja z dnia 7.10.2024 r. 0115-KDIT1.4011.468.2024.1.MN, czy interpretacja z dnia 17.09.2024 r. znak: 0113-KDIPT2-1.4011.487.2024.1.MAP), ale też widzimy te pozytywne interpretacje - przykładowo w interpretacji Dyrektora KIS z 31.03.2025 r. znak: 0114-KDIP3-2.4011.189.2025.1.MT, organ potwierdził, że podatnik, który prawidłowo oznaczył w tytule przelewu PIT-5 pomimo tego, że omyłkowo wybrał podatek liniowy w formularzu CEIDG-1 - ma prawo do rozliczenia na zasadach ogólnych.

Wezwanie z urzędu skarbowego – czy trzeba się poddać?

W praktyce problem najczęściej ujawnia się dopiero na etapie czynności sprawdzających oraz wezwania do złożenia korekty.

W takiej sytuacji wielu przedsiębiorców automatycznie przyjmuje stanowisko organu i dokonuje korekty. Nie zawsze jest to jednak najlepsze rozwiązanie - jeżeli są ku temu przesłanki, warto rozważyć wejście w spór z organem podatkowym.

Jeżeli Twoje działania w danym roku podatkowym były spójne i wskazywały na konkretną formę opodatkowania, warto przeanalizować, czy istnieją podstawy do obrony stanowiska, że wybór został skutecznie dokonany, mimo braku formalnego oświadczenia.

W aktualnym stanie prawnym i orzeczniczym możliwe jest powołanie się na wyrok NSA oraz korzystne interpretacje KIS.

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, znaczenie mają szczegóły, takie jak treść przelewów oraz ich terminowość i wysokość.

Jak podejść do tematu bezpiecznie?

Wyrok NSA daje podatnikom nowe możliwości, ale nie eliminuje ryzyka sporu z organem podatkowym. Dlatego najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje dochowanie formalności i składanie oświadczeń w przewidzianej formie i terminie.

Jednocześnie warto mieć świadomość, że w przypadku błędu sytuacja nie jest bez wyjścia.

Odpowiednia analiza i właściwa argumentacja mogą pozwolić na obronę korzystnego rozliczenia.

Podsumowanie

Błąd w wyborze formy opodatkowania nie musi automatycznie oznaczać negatywnych konsekwencji podatkowych - prawidłowe opisywanie przelewów podatkowych oraz ich terminowe wpłacanie może uratować niejednego przedsiębiorcę, który przez pomyłkę popełnił błąd.

Nie jest to jednak rozwiązanie uniwersalne. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy, a granica między skutecznym wyborem a błędem formalnym wciąż bywa przedmiotem sporu.

Niniejszy materiał ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej ani rekomendacji w konkretnej sprawie. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie przedstawionych informacji bez uprzedniej, indywidualnej analizy prawnej dostosowanej do konkretnego stanu faktycznego.