Wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna coraz częściej pojawia się w strukturach właścicielskich spółek z o.o., spółek akcyjnych oraz prostych spółek akcyjnych. Dla właściciela firmy może być sposobem na uporządkowanie sukcesji, zabezpieczenie majątku rodzinnego i stworzenie wehikułu do reinwestowania zysków z biznesu.

Jednym z najważniejszych pytań praktycznych jest jednak to, jak wygląda wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej. Czy spółka powinna pobrać podatek od dywidendy? Czy fundacja rodzinna płaci CIT od otrzymanej dywidendy? Co dzieje się później, gdy środki zostaną wypłacone beneficjentom?

Odpowiedź ma duże znaczenie dla właścicieli spółek, którzy rozważają przeniesienie udziałów do fundacji rodzinnej albo budowę rodzinnej struktury holdingowej.

Czym jest dywidenda w strukturze z fundacją rodzinną?

W klasycznym modelu właściciel spółki z o.o. posiada udziały bezpośrednio jako osoba fizyczna albo pośrednio poprzez inną spółkę kapitałową. Gdy spółka osiąga zysk i podejmuje uchwałę o jego podziale, dywidenda trafia do wspólnika.

W modelu z fundacją rodzinną sytuacja wygląda inaczej. To fundacja rodzinna może stać się wspólnikiem spółki, a więc to ona otrzymuje dywidendę. Środki nie trafiają od razu do fundatora albo członków rodziny. Najpierw zasilają majątek fundacji, która może je dalej inwestować, akumulować albo przeznaczać na świadczenia dla beneficjentów.

W praktyce wygląda to następująco:

spółka operacyjna → wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej → ewentualna wypłata dla beneficjentów

To rozróżnienie jest kluczowe. Inne skutki podatkowe może mieć wypłata dywidendy ze spółki do fundacji, a inne późniejsza wypłata świadczenia z fundacji do beneficjenta.

Czy fundacja rodzinna może być wspólnikiem spółki?

Tak. Ustawa o fundacji rodzinnej dopuszcza prowadzenie przez fundację działalności gospodarczej w ograniczonym zakresie. Jednym z dozwolonych obszarów jest przystępowanie do spółek handlowych oraz uczestnictwo w takich spółkach, funduszach inwestycyjnych, spółdzielniach i podobnych podmiotach.

Oznacza to, że fundacja rodzinna może posiadać udziały w spółce z o.o., akcje w spółce akcyjnej albo akcje w prostej spółce akcyjnej. Może więc wykonywać prawa wspólnika lub akcjonariusza, w tym otrzymywać dywidendy, jeżeli spółka podejmie uchwałę o podziale zysku.

Dla przedsiębiorcy ma to istotne znaczenie. Funkcja fundacji rodzinnej ogranicza się do tzw. funkcji właścicielskiej tj. posiadania udziałów / akcji, otrzymywania dywidendy, wykonywania praw korporacyjnych i zarządzania majątkiem rodzinnym.

Właśnie dlatego fundacja rodzinna bywa wykorzystywana jako element struktury holdingowej. Spółka operacyjna prowadzi biznes, a fundacja rodzinna pozostaje stabilnym właścicielem udziałów albo akcji.

Czy wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej podlega CIT?

Co do zasady fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego w CIT. Zwolnienie to wynika z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT i obejmuje fundację rodzinną oraz fundację rodzinną w organizacji, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków.

Dywidenda otrzymana przez fundację rodzinną mieści się zasadniczo w modelu dozwolonej działalności, ponieważ wynika z uczestnictwa fundacji w spółce handlowej.

W uproszczeniu: sama wypłata dywidendy ze spółki do fundacji rodzinnej zasadniczo nie powinna powodować opodatkowania CIT po stronie fundacji, jeżeli fundacja działa w ramach dozwolonego zakresu działalności.

Nie oznacza to jednak, że cała struktura jest automatycznie neutralna podatkowo. Podatki mogą pojawić się na późniejszym etapie, zwłaszcza przy wypłacie świadczeń dla beneficjentów.

Czy spółka wypłacająca dywidendę na rzecz fundacji rodzinnej musi pobrać podatek?

W klasycznym przypadku spółka wypłacająca dywidendę pełni funkcję płatnika i pobiera zryczałtowany podatek od dywidendy. Przy fundacji rodzinnej pojawia się jednak szczególny reżim podatkowy, ponieważ fundacja korzysta ze zwolnienia podmiotowego w CIT.

Spółka kapitałowa wypłacając fundacjom rodzinnym (lub fundacjom rodzinnym w organizacji), dywidendę, a także zaliczki na poczet dywidendy nie będzie zobowiązana do pobrania podatku dochodowego jako płatnik. Powyższe wynika z istoty fundacji rodzinnej, ale potwierdzają to też organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych.

Dywidenda do fundacji a wypłata pieniędzy beneficjentom

Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu dywidendy wypłaconej do fundacji z pieniędzmi wypłaconymi rodzinie.

To dwa różne etapy.

Pierwszy etap to wypłata zysku ze spółki do fundacji rodzinnej. Na tym etapie fundacja gromadzi majątek. Drugi etap to wypłata świadczeń przez fundację na rzecz beneficjentów, np. fundatora, dzieci, małżonka albo innych osób wskazanych w statucie.

Dopiero ten drugi etap może powodować opodatkowanie właściwe dla świadczeń z fundacji rodzinnej.

Fundacja rodzinna płaci 15% CIT m.in. od świadczeń przekazywanych beneficjentom oraz od mienia przekazywanego w związku z rozwiązaniem fundacji. Zasady te wynikają z art. 24q ustawy o CIT

Po stronie beneficjenta może pojawić się także PIT, ale jego wysokość zależy od relacji beneficjenta z fundatorem. W uproszczeniu, najbliższa rodzina fundatora (z grupy 0) może korzystać ze zwolnienia z PIT, natomiast dalsi beneficjenci mogą być opodatkowani według właściwych stawek.

Przykład: dywidenda ze spółki z o.o. do fundacji rodzinnej

Załóżmy, że właściciel firmy przeniósł 100% udziałów spółki z o.o. do fundacji rodzinnej. Spółka osiągnęła zysk i podjęła uchwałę o wypłacie dywidendy w wysokości 2 mln zł.

Dywidenda trafia do fundacji rodzinnej jako wspólnika spółki.

Otrzymanie dywidendy może korzystać ze zwolnienia z CIT. Fundacja może następnie zatrzymać środki i przeznaczyć je na przykład na inwestycje, zakup aktywów, finansowanie kolejnych projektów albo budowę rezerwy rodzinnej.

W praktyce oznacza to, że środki, które przy bezpośredniej wypłacie dywidendy do osoby fizycznej zostałyby pomniejszone o 19% PIT, mogą pozostać w fundacji rodzinnej jako kapitał do dalszych inwestycji. Przy dywidendzie 2 mln zł różnica płynnościowa może wynosić 380 tys. zł.

Nie jest to jednak definitywne „uniknięcie” opodatkowania. Podatek może pojawić się później, zwłaszcza przy wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów.

Jeżeli fundacja wypłaci część środków beneficjentom, pojawi się osobna analiza podatkowa. Fundacja może być zobowiązana do zapłaty 15% CIT od wypłacanego świadczenia. Po stronie beneficjenta trzeba dodatkowo sprawdzić, czy przysługuje zwolnienie z PIT, czy wypłata będzie opodatkowana.

Ten przykład pokazuje podstawową zaletę fundacji rodzinnej: środki mogą pozostać w strukturze i być reinwestowane bez natychmiastowej wypłaty do osób fizycznych. To szczególnie istotne dla właścicieli, którzy nie chcą konsumować całego zysku, ale planują długoterminowe zarządzanie majątkiem.

Fundacja rodzinna jako narzędzie reinwestowania dywidend

Fundacja rodzinna może być atrakcyjna dla właścicieli firm, którzy regularnie generują zyski, ale nie chcą wypłacać ich bezpośrednio do majątku prywatnego.

Zamiast klasycznego modelu:

spółka → dywidenda → właściciel → prywatne inwestycje

można rozważyć model:

spółka → dywidenda → fundacja rodzinna → reinwestycje / zabezpieczenie rodziny / wypłaty według zasad statutowych

Taki model może być korzystny w szczególności w przypadku, gdy:

1. ­   firma generuje powtarzalne zyski,

2. ­   właściciel chce oddzielić majątek rodzinny od ryzyk operacyjnych,

3. ­   rodzina planuje sukcesję międzypokoleniową,

4. ­   właściciel chce ograniczyć ryzyko rozdrobnienia udziałów między spadkobierców,

5. ­   dywidendy mają finansować inwestycje, a nie bieżącą konsumpcję,

6. ­   potrzebny jest jasny mechanizm wypłat dla członków rodziny.

   
   

Fundacja rodzinna nie jest jednak rozwiązaniem dla każdego. Jeżeli celem jest wyłącznie szybka wypłata pieniędzy do właściciela, bez sukcesji, reinwestowania i długoterminowego zarządzania majątkiem, korzyści mogą być ograniczone.

Podsumowanie

Wypłata dywidendy do fundacji rodzinnej może być atrakcyjnym rozwiązaniem dla właścicieli spółek, którzy chcą połączyć sukcesję z długoterminowym zarządzaniem majątkiem. Fundacja może otrzymywać dywidendy jako wspólnik spółki, a dochody z tego tytułu mogą korzystać ze zwolnienia z CIT, jeżeli mieszczą się w zakresie dozwolonej działalności fundacji.

Najważniejsze jest jednak spojrzenie na całą strukturę, a nie tylko na sam moment wypłaty dywidendy. Kluczowe znaczenie mają późniejsze wypłaty dla beneficjentów, treść statutu, relacje rodzinne, umowa spółki oraz uzasadnienie biznesowe fundacji.

Dobrze zaprojektowana fundacja rodzinna może uporządkować przepływ dywidend, zabezpieczyć majątek przed rozdrobnieniem i stworzyć stabilny model reinwestowania zysków.