Podział przez wydzielenie ZCP (zorganizowanej części przedsiębiorstwa)

Podział przez wydzielenie to transakcja pozwalająca na przeniesienie określonych aktywów / składników majątku, która może służyć zarówno uporządkowaniu struktury spółki, jak i przygotowaniu działalności do sprzedaży, pozyskania inwestora lub ograniczeniu ryzyk.

Rozwiązanie to znajduje zastosowanie m.in. w procesach:

­    porządkowania struktury grup kapitałowych,

­    przygotowania biznesu do sprzedaży,

­    pozyskania inwestora,

­    wydzielenia działalności obarczonej podwyższonym ryzykiem,

­    sukcesji lub reorganizacji działalności operacyjnej.

Podział przez wydzielenie – jeżeli przedmiotem transakcji będzie zorganizowana część przedsiębiorstwa (ZCP) może być neutralna podatkowo na gruncie podatku VAT i CIT, co czyni ten sposób reorganizacji szczególnie atrakcyjnym narzędziem planowania biznesowego.

CZYM JEST ZORGANIZOWANA CZĘŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA (ZCP)?

Zorganizowana część przedsiębiorstwa (ZCP) to wyodrębniony fragment przedsiębiorstwa, który – z perspektywy podatkowej jest traktowany jak samodzielny organizm gospodarczy.

Kluczowe znaczenie tej instytucji wynika z jej konsekwencji podatkowych, w szczególności na gruncie VAT oraz podatków dochodowych.

Aby dany zespół składników mógł zostać uznany za ZCP, muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:

a.       Wyodrębnienie organizacyjne

ZCP funkcjonuje w strukturze przedsiębiorstwa jako odrębna jednostka (np. dział, oddział, linia biznesowa), posiadająca własne zasady organizacyjne, personel lub przypisane kompetencje.

b.      Wyodrębnienie finansowe

Możliwe jest przypisanie do ZCP przychodów, kosztów, należności i zobowiązań (np. poprzez odrębną ewidencję księgową, konta analityczne, budżet).

c.       Wyodrębnienie funkcjonalne

Zespół składników jest zdolny do samodzielnego realizowania określonych zadań gospodarczych – bez konieczności korzystania z kluczowych zasobów pozostających poza ZCP.

d.      Potencjalna zdolność do samodzielnego działania

ZCP nie musi faktycznie działać jako odrębne przedsiębiorstwo, ale musi mieć obiektywną zdolność, aby nim być (np. po przeniesieniu do innego podmiotu).

ZCP nie jest prostą sumą aktywów, lecz funkcjonalnie spójnym zespołem składników, który już w ramach istniejącego przedsiębiorstwa działa jak „firma w firmie”.

W praktyce podatkowej prawidłowe zidentyfikowanie ZCP wymaga każdorazowo analizy faktycznej – formalne nazwanie zespołu składników jako ZCP nie jest wystarczające – dodatkowo w praktyce, przed transakcją warto rozważyć jej zabezpieczenie poprzez wystąpienie o interpretację indywidualną.

Podział przez wydzielenie ZCP – procedura krok po kroku

Krok 1: Sporządzenie planu podziału

Pierwszym etapem jest przygotowanie planu podziału, spełniającego wszystkie wymogi określone w Kodeksie spółek handlowych, wraz z wymaganymi załącznikami.

Krok 2: Zgłoszenie planu do sądu rejestrowego

Plan podziału należy zgłosić do właściwego sądu rejestrowego (KRS) wraz z wnioskiem o wyznaczenie biegłego do jego zbadania, przy czym przy spełnieniu określonych przesłanek transakcji, możliwe jest odstąpienie od badania przez biegłego.

Krok 3: Sprawozdanie zarządu i uchwała o podziale

Zarządy spółki dzielonej oraz spółek przejmujących sporządzają pisemne sprawozdanie, uzasadniające podział od strony prawnej i ekonomicznej, w tym stosunek wymiany udziałów lub akcji.

Krok 4: Zawiadomienie wspólników

Wspólnicy muszą zostać prawidłowo zawiadomieni o planowanym podziale, zgodnie z zasadami zwoływania zgromadzeń wspólników lub walnych zgromadzeń.

Krok 5: Wpis do KRS

Ostatnim etapem jest uzyskanie wpisu w KRS.

SKUTKI PRAWNE PODZIAŁU PRZEZ WYDZIELENIE ZCP

• spółka przejmująca lub nowo zawiązana wstępuje w prawa i obowiązki spółki dzielonej, przyznane jej w planie podziału - częściowa sukcesja uniwersalna,

• przechodzą umowy, decyzje, ulgi i inne dokumentacje pozostające w związku z ZCP (chyba że ustawa lub decyzja o ich udzieleniu stanowi inaczej),

• wspólnicy spółki dzielonej stają się wspólnikami spółki przejmującej lub nowo zawiązanej,

• spółka przejmująca lub nowo zawiązana staje się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy w spółce dzielonej, w zakresie części zakładu pracy, który wydzielono (powstaje obowiązek powiadomienia pracowników o przejściu określonej części zakładu pracy na określoną spółkę).

• 
  

SKUTKI PODATKOWE PODZIAŁU PRZEZ WYDZIELENIE ZCP

Podział przez wydzielenie ZCP może być neutralny podatkowo, o ile spełnione są ustawowe warunki.

Najważniejsze skutki podatkowe:

• ­spółka przejmująca przejmuje prawa i obowiązki podatkowe przypisane do ZCP,

• ­u wspólników będących osobami fizycznymi – brak opodatkowania nadwyżki wartości udziałów, analogiczna neutralność podatkowa dla wspólników będących osobami prawnymi,

• ­brak przychodu podatkowego po stronie spółki dzielonej, jeżeli zarówno majątek wydzielany, jak i pozostający stanowią ZCP,

• ­brak opodatkowania po stronie spółki przejmującej (z zastrzeżeniem limitu 10% udziałów),

• ­transakcja zbycia ZCP nie podlega opodatkowaniu VAT.

Podsumowanie

Podział przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa to skuteczne i elastyczne narzędzie restrukturyzacyjne, umożliwiające reorganizację działalności bez konieczności jej likwidacji. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa identyfikacja ZCP oraz właściwe przygotowanie dokumentacji, zarówno pod kątem prawnym, jak i podatkowym.

Każdy proces podziału przez wydzielenie ZCP powinien być poprzedzony indywidualną analizą, która pozwoli ograniczyć ryzyka podatkowe, zabezpieczyć interesy wspólników oraz zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami prawa.